Halk arasında “pert” denen araç, sigorta mevzuatındaki adıyla tam hasarlı araçtır: KDV dahil onarım masrafı aracın kaza tarihindeki değerini aşar ve eksper raporuyla aracın onarılamayacağı tespit edilirse araç tam hasara uğramış sayılır. Onarım masrafı aracın değerinin %60’ını aşıyorsa ya da belirli kritik parçalar zarar görmüşse araç ağır hasarlı kabul edilebilir. Kurallar SEDDK’nın 1 Temmuz 2025’te yürürlüğe giren 2025/12 sayılı Genelgesi ve Kasko Genel Şartları’nda yer alır. Hasar sürecinin genelini Hasar Rehberi’nde, kendi aracınızın korumasını kasko sigortası sayfamızda bulabilirsiniz.
Tam hasar ile ağır hasar arasındaki fark
| Tam hasar (pert) | Ağır hasar | |
|---|---|---|
| Ölçüt | KDV dahil onarım masrafı aracın değerini aşar ve araç onarım kabul etmez | KDV dahil onarım masrafı aracın değerinin %60’ını aşar; ya da kritik parçalardan biri zarar görür ve eksper ağır hasar tespit eder |
| Araç onarılabilir mi? | Hayır | Evet, onarımı mümkündür |
| Ödeme için belge | Hurdaya ayrıldığına dair hurda tescil belgesi | “Trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi |
| Tespit | Levhaya kayıtlı sigorta eksperi zorunlu | Levhaya kayıtlı sigorta eksperi zorunlu |
Genelgenin Ek-1 listesindeki kritik parçalar şunlardır: sağ/sol ön ve arka şasi kolu, taban ile birlikte marşpiyel, tavan sacı, orta direk, ön göğüs sacı, tavan sacı ön/arka traversi, elektrikli araç bataryası ve ana enerji hattı, hava yastıkları ve emniyet sistemleri, ana elektrik tesisatı ve elektronik sistem parçaları, kamyon ve çekicilerde sürücü kabini. Elektrikli araçlarda batarya hasarının önemini elektrikli araç kaskosu sayfasında anlattık.
Pert araçta kasko ne öder?
Kasko aracı hasar tarihindeki rayiç değerine kadar teminat altına alır; tazminat, rizikonun gerçekleştiği andaki rayiç değer üzerinden hesaplanır. Rayiç değerin hangi referansa göre belirleneceği poliçede yazar; çoğu poliçede TSB kasko değer listesi esas alınır. Hesaplamada dikkate alınan kalemler:
- Rayiç değer: Kaza tarihindeki değer.
- Muafiyet: Poliçenizde varsa düşülür.
- Kalan taksitler: Tam hasarda teminat sona erer ve şirket primin tamamına hak kazanır; aksine sözleşme yoksa ödenmemiş taksitler tazminattan mahsup edilebilir. Bu yüzden pert araçta prim iadesi yapılmaz (kasko iptali).
- Sovtaj: Aracı hasarlı haliyle kendinizde tutmayı seçerseniz düşülen tutar.
Sovtaj nedir, araç kimde kalır?
Sovtaj, aracın hasarlı haliyle sahip olduğu değerdir. Genel şartlara göre iki yol vardır:
- Araç sigorta şirketine bırakılır: Size rayiç değerin tamamı (varsa muafiyet düşülerek) ödenir.
- Araç sizde kalır: Onay vermeniz halinde rayiç değer ile aracın hasarlı hali arasındaki fark tazminat olarak ödenir. Şirket bu yolu önerirse, size bildirdiği sovtaj bedelini bildirimden itibaren 1 ay süreyle garanti etmiş sayılır.
Varsayımsal bir örnek: Kaza tarihindeki rayiç değer 1.000.000 TL, muafiyet yok ve eksperin belirlediği sovtaj 300.000 TL olsun. Aracı şirkete bırakırsanız 1.000.000 TL, aracı kendinizde tutarsanız 700.000 TL tazminat alırsınız. Her iki yolda da tam hasarlı araç için hurda tescil belgesi şirkete verilmeden ödeme yapılmaz.
Ağır hasarlı araçta süreç
Ağır hasarlı araç onarılabilir; ancak Genel Şartlar’a göre onarım masrafı değeri aşsın veya aşmasın, eksper raporuyla onarımı mümkün görülen ağır hasarlı araç için “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi şirkete verilmeden tazminat ödenmez. Şirket, ağır hasarlı araçlar için bu belgenin gecikmeden alınmasını sağlamakla yükümlüdür. Onarım sonrasında aracın yeniden trafiğe çıkması için gereken tescil işlemleri araç tescil mevzuatına göre yürür; ayrıntıları tescil işlemini yapacağınız kurumdan öğrenin.
Pert ve ağır hasar kaydı nereye işlenir?
Eksperler, ön veya kesin raporda tam ya da ağır hasarlı olarak belirledikleri araçların bilgilerini 5 iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne (SBM) iletir; SBM bu araçlar için ayrı listeler tutar. SEDDK’nın açıklamasına göre amaç, bu araçların hurda veya “trafikten çekilmiştir” belgesi alınmadan alım satıma konu edilmesini önlemek ve araç satın alacak kişilerin doğru bilgiye ulaşmasını sağlamaktır. İkinci el araç alırken aracın hasar geçmişini SBM sorgularıyla kontrol edebilirsiniz; adımlar kasko sorgulama sayfasında.
Aramalarda geçen “sigorta şişirmesi” ifadesi genellikle hasar tutarının olduğundan yüksek gösterilmesini anlatır. Bunun sonuçları ağırdır: Kasko Genel Şartları’na göre sigortalı zarar miktarını kasten artırıcı eylemlerde bulunursa poliçeden doğan hakları düşer. Kesinleşmiş eksper raporundaki tam veya ağır hasar kararı da itiraz üzerine verilen nihai karar dışında sonradan değiştirilemez.
Özel durumlar
- ÖTV istisnalı araçlar: Oran hesaplarında bu araçların rayiç değeri vergi istisnası dikkate alınmadan belirlenir.
- Klasik, antika ve özel amaçlı araçlar: Türkiye’de sınırlı sayıda bulunan, klasik veya antika niteliğindeki araçlarla özel amaçlı taşıtlarda eksper, %60 ve değer oranlarına bağlı kalmadan tespit yapabilir.
- Haciz veya rehin kaydı: Araç sicilindeki işleme engel kayıt nedeniyle hurda ya da çekme belgesi alınamıyorsa, tazminat mahkemece belirlenen ödeme yerine yatırılarak da ödenebilir; bu durumda belge aranmaz.
- Kredili araç: Poliçede finans kuruluşu lehine kayıt varsa ödemenin kime yapılacağı bu kayda göre belirlenir.
Karşı taraf kusurluysa: trafik sigortası
Aracınız karşı tarafın kusuruyla pert olduysa zararınızı kusurlu aracın trafik sigortasından, kusur oranında ve yılın maddi zarar limitiyle sınırlı olarak isteyebilirsiniz. Limitler ve kapsam trafik sigortası neleri kapsar sayfasında. Limitin yetmediği kısım için kendi kaskonuzu kullanabilir veya karşı tarafın İMM teminatına başvurabilirsiniz. Ağır hasar kararına veya hesaplanan rayiç değere katılmıyorsanız eksper raporuna itiraz yolunu süresinde kullanın; dosyanın genel sürelerini hasar dosyası kaç günde sonuçlanır sayfasında bulabilirsiniz.
Net Grup aracılığıyla düzenlenen poliçelerde pert ve ağır hasar dosyalarında belge ve tescil adımlarını sizinle birlikte planlıyor, ödemeyi takip ediyoruz.