Kendiniz, eşiniz ve küçük çocuklarınız için ödediğiniz tamamlayıcı sağlık sigortası primleri, gelir vergisi matrahından indirilebilir. Ücretliler için sınır, primin ödendiği ayda elde edilen ücretin %15'i ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarıdır (Gelir Vergisi Kanunu md. 63/1-3); yıllık beyanname verenlerde ise beyan edilen gelirin %15'i ve asgari ücretin yıllık tutarıdır (md. 89/1). İndirim primi geri vermez, ödeyeceğiniz vergiyi azaltır. Poliçe seçenekleri için tamamlayıcı sağlık sigortası fiyatları sayfamıza bakabilirsiniz.
Hangi şartlarla indirim yapılır?
Gelir Vergisi Kanunu, sağlık sigortası primlerini hastalık, ölüm, kaza, engellilik, analık ve doğum gibi şahıs sigortalarıyla birlikte sayar ve bunların primlerinin tamamını indirim konusu yapar (hayat sigortasında ise primin %50'si). Şartlar şöyledir:
- Sigorta, Türkiye'de kurulu ve merkezi Türkiye'de bulunan bir sigorta veya emeklilik şirketinde yaptırılmış olmalıdır.
- Sigortalı; siz, eşiniz veya küçük çocuklarınız olmalıdır.
- Primi siz ödemiş olmalısınız (ücretlilerde metin "hizmet erbabı tarafından ödenen" primlerden söz eder).
- Toplam indirim, yukarıdaki %15 ve yıllık asgari ücret sınırlarını aşamaz. Bu sınır bireysel emeklilik katkı payları ve diğer şahıs sigortası primleriyle birlikte değerlendirilir.
Kanun, Cumhurbaşkanına bu oranları yarısına kadar indirme, iki katına kadar artırma ve sınırı (asgari ücretin yıllık tutarının iki katını geçmemek üzere) yeniden belirleme yetkisi verir. Bu nedenle başvurmadan önce güncel oranı GİB duyurularından kontrol etmek gerekir.
Ücretliyseniz: bordroda nasıl gösterilir?
Çalışanlar için indirim, işverenin hazırladığı bordro üzerinden yapılır. Prim, ödendiği ayın ücretinden gelir vergisi matrahı hesaplanırken düşülür; böylece o ay kesilen gelir vergisi azalır ve net ücretiniz artar.
- Poliçeyi kendi adınıza (veya eşiniz, çocuklarınız adına) yaptırın ve primi siz ödeyin.
- Poliçe ile ödeme belgesini (makbuz, dekont veya şirketten alınan prim ödeme yazısı) işvereninizin bordro / insan kaynakları birimine verin.
- Taksitli ödemede her taksit, ödendiği ayın bordrosunda indirilir; ödemeleri her ay belgelemek gerekir.
- Bordronuzda "şahıs sigorta primi" veya benzeri bir satırda indirimin göründüğünü kontrol edin.
İndirim yalnız gelir vergisi matrahını etkiler; SGK primi ve damga vergisi hesabını değiştirmez. Belgeyi geç verirseniz geçmiş aylar için düzeltme yapılıp yapılamayacağını bordro biriminize sorun.
Beyanname veriyorsanız
Serbest meslek, ticari kazanç veya kira geliri gibi gelirler için yıllık beyanname veriyorsanız, gelirin elde edildiği yılda ödediğiniz primleri beyannamede indirebilirsiniz. Ücretten daha önce indirilmiş primler beyannamede tekrar indirilemez. Eşiniz veya çocuklarınız kendi adlarına beyanname veriyorsa, onların primleri kendi gelirlerinden indirilir.
Ayrıca Kanun'un 89/2. maddesi, Türkiye'de yapılan ve gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinden alınan belgelerle kanıtlanan eğitim ve sağlık harcamalarının beyan edilen gelirin %10'una kadar indirilmesine imkân tanır. TSS'nin karşılamadığı ve faturasını aldığınız sağlık harcamaları bu kapsamda değerlendirilebilir; prim ise 89/1 kapsamındadır.
Vergi avantajı nasıl hesaplanır?
Kazancınız, indirilen prim tutarı ile o ay ücretinizin girdiği gelir vergisi dilim oranının çarpımıdır:
Vergi avantajı ≈ indirilebilen prim × gelir vergisi dilim oranınız
İndirilebilen prim, ödediğiniz prim ile %15 sınırından küçük olanıdır; yıl toplamı da asgari ücretin yıllık tutarını geçemez. Dilim oranları ve asgari ücret her yıl değiştiği için güncel tutarları GİB'in gelir vergisi tarifesinden ve brüt asgari ücret duyurusundan almanızı öneririz. Bordronuzdaki kümülatif matrah, hangi dilimde olduğunuzu gösterir.
Sınıra hangi ödemeler birlikte girer?
%15 ve yıllık asgari ücret sınırı yalnız TSS primine ayrılmış bir hak değildir. Aynı sınırın içinde şunlar birlikte değerlendirilir:
- Sağlık, hastalık, kaza, engellilik, analık ve doğum gibi şahıs sigortası primleri,
- Hayat sigortası primlerinin %50'si,
- Ücretlilerde, Kanun'da sayılan bireysel emeklilik katkı payları.
Örneğin hem TSS hem de birikimli hayat sigortası primi ödüyorsanız, ikisinin indirilebilir kısımlarının toplamı sınırı aşamaz. Bu nedenle sınırın büyük bölümünü başka bir ürün kullanıyorsa, TSS primi için kalan pay küçük olabilir. Yıl içinde birden fazla poliçe için belge veriyorsanız, bordro biriminden yıllık toplamın nasıl izlendiğini sorun. Hayat sigortası ve bireysel emeklilikte vergi tarafının ayrıntıları ürüne göre farklılaştığı için bu ürünlerin kendi kurallarını ayrıca değerlendirmek gerekir.
İşverenin ödediği primler ve grup poliçeleri
Yukarıdaki indirim, çalışanın kendi ödediği primler içindir. İşverenin çalışanlar için ödediği grup sağlık sigortası primlerinin gelir vergisi ve SGK primi karşısındaki durumu ayrı kurallara bağlıdır; bu konuda bordro biriminizden veya mali müşavirinizden bilgi alın. Grup poliçelerinin işleyişi için grup sağlık sigortası sayfasına bakabilirsiniz.
Dikkat edilecekler
- Poliçe iptal edilip prim iadesi alınırsa, indirilen tutarın düzeltilmesi gerekebilir (iptal kuralları: TSS iptali).
- Anne ve baba gibi bakmakla yükümlü olduğunuz diğer yakınlar için ödenen primler, Kanun'daki "eş ve küçük çocuklar" tanımına girmez.
- Aile poliçesinde eş ve çocuklar için ödenen primler de aynı sınır içinde değerlendirilir (bkz. aile TSS).
Poliçe belgelerinizi bordroya uygun biçimde hazırlamak için acentemizden prim ödeme yazısı isteyebilirsiniz. Vergi hesabınıza özgü sorular için ise mali müşavirinize veya GİB'in danışma hattına başvurmanız en doğrusudur.